ارتقای کارایی سازمان از طریق نظام جبران خدمت

نظام جبران خدمت شامل مجموعه‌ای از سیاست‌ها و رویه‌ها است که به‌منظور تعیین و پرداخت پاداش و مزایا به کارکنان سازمان‌ها به‌کار می‌رود. این نظام می‌تواند شامل حقوق پایه، پاداش‌ها، مزایای مالی و غیرمالی باشد و با هدف انگیزش، نگهداشت و ارتقای عملکرد کارکنان طراحی می‌شود.

فهرست محتوا:
نظام جبران خدمت 
انواع نظام جبران خدمت
استراتژی‌های جبران خدمت
نظام جبران خدمت مرسر
جبران خدمت بر اساس مدل 4p

یکی از مفاهیم و عبارت‌های بسیار مهم در حوزه مدیریت کسب و کار و مدیریت منابع انسانی، نظام جبران خدمت است. جبران خدمت به انواع مختلفی از گردش‌های مالی و یا مزایای ملموس گفته می‌شود که در طول فعالیت کارمندان در یک شرکت به آن‌ها ارائه می‌گردد. روش‌های نظام جبران خدمت متفاوت بوده و انواع و اقسام مختلفی دارد. طراحی نظام جبران خدمت باعث می‌شود تا کارمندان رضایت شغلی بالاتری داشته باشند. به وسیله این خدمات می‌توان روند استخدام کارمندان و یا عملکرد آن‌ها را بهبود بخشید. در این مقاله به این موضوع خواهیم پرداخت که ارتقای کارایی سازمان از طریق نظام جبران خدمت چگونه اتفاق می‌افتد و نظام جبران خدمت و انواع آن چیست. پس اگر شما هم به دنبال کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه هستید با ما همراه باشید.
 

نظام جبران خدمت

نظام جبران خدمت که به آن نظام و یا سیستم جبران کل نیز گفته می‌شود تمامی اجزای جبرانی استراتژیک یک شرکت را در بر می‌گیرد. طراحی نظام جبران خدمت مبتنی بر عملکرد کارکنان بوده و ضرورت و اهمیت بسیار زیادی دارد. این سیستم قادر است از چند بخش مهم کسب و کار شما حمایت و پشتیبانی کند. 
از مهم‌ترین این بخش‌ها می‌توان به برنامه‌های استراتژیک سازمان، بودجه و اهداف تجاری، چالش‌های رقابتی و.... اشاره کرد. این سیستم قادر است استراتژی‌های مناسبی را برای پاداش دهی و مزایا ارائه دهد. به طور کلی می‌توان اصلی‌ترین هدف از نظام جبران خدمت را تلاش شرکت‌ها برای رقابت‌های برتر در حوزه مدنظر خود به شمار آورد. 
این مجموعه‌ها سعی دارند در حیطه کسب و کار خود به جذب استعدادهای برتر دست زده و سپس آن‌ها را حفظ کنند. به همین دلیل به طراحی و مدیریت نظام جبران خدمت دقیق و حساب شده نیاز دارند. بعضی از کارفرمایان گمان می‌کنند که تنها ارائه حقوق و دستمزد به کارکنان کفایت می‌کند. 
در حالی که این گمان صحیح نبوده و این دسته از صاحبان مشاغل به زودی عرصه رقابت را به دیگر رقبای کاری‌شان واگذار خواهند کرد. چرا که این تفکر باعث می‌شود این افراد نیروهای خلاق و مستعد بسیار زیادی را از دست بدهند. ارتقاء مهارت‌ها و آموزش در نظام جبران خدمت یکی از مهمترین اهداف و مزایای طراحی این سیستم است. از این طریق کارکنان خلاق و مبتکر با انگیزه بیشتری در سازمان مد نظر به کار و فعالیت مشغول خواهند شد.

انواع نظام جبران خدمت

مزایای جبران خدمت و به عبارت دیگر تاثیر نظام جبران خدمت بر رضایت کارکنان، باعث شده تا انواع متنوعی از خدمات به منظور جبران عملکرد کارکنان طراحی شوند. 
برخی از انواع پرکاربرد جبران خدمت عبارتند از: جبران خدمت مالی، جبران خدمت غیر مالی، جبران خدمت اولیه، جبران خدمت تشویقی، ارزیابی شغلی، مدیریت حقوق و دستمزد، مشوق‌ها، مزایای حاشیه‌ای و اقدامات تامین اجتماعی.
به طور کلی انواع نظام جبران خدمت را می‌توان در دو نوع مستقیم و غیرمستقیم دسته‌بندی کرد. نوع مستقیم شامل مواردی از قبیل حقوق ماهیانه، حقوق ساعتی، کمیسیون و پرداخت پاداش است و جبران غیر مستقیم خدمت، مواردی از قبیل: بیمه‌های پزشکی، دندانپزشکی، از کار افتادگی و.... را در بر می‌گیرد.

استراتژی‌های جبران خدمت

هر کدام از سازمان‌ها از استراتژی‌ها و یا سیاست‌های جبران خدمت خاصی استفاده کرده و روش‌های ویژه‌ای را به کار می‌گیرند تا به مدیریت و بررسی نحوه پرداخت حقوق و مزایا به کارکنان خود اقدام نمایند. از آنجایی که این استراتژی‌ها به عنوان یک راهنما عمل می¬کنند پس بهتر است در یک سند کتبی مشخص شوند. 
در این صورت مجموعه قادر به بیان روشن و واضح استراتژی‌های جبران خدمت خود به کارکنان خواهد بود و می‌تواند به شیوه راحت‌تری به مدیریت کسب و کار و مدیریت منابع انسانی دست بزند. با استفاده از استراتژی‌ها و یا سیاست‌های جبران خدمت موثر قادر به انگیزه‌دهی به کارکنان مجموعه خواهید بود و از سوی دیگر ابزاری بسیار کارآمد و مهم برای جذب نیروهای جدید و استخدام راحت‌تر آن‌ها در اختیار خواهید داشت. 
فرقی نمی‌کند که شرکت و مجموعه تحت امر شما صنعتی باشد یا خدماتی و... و یا حتی چه ابعاد و اندازه‌ای داشته باشد، در هر صورت باید بتوانید نیروهای انسانی زبده و متخصص خود را حفظ کنید. این کار نیز امکان‌پذیر نیست مگر با طراحی استراتژی‌های جبران خدمت واضح و قابل اجرا. 
این استراتژی‌ها باید بر اساس شرایط و قوانین حاکم بر سازمان تدوین و طراحی شده و به گونه‌ای به نگارش درآیند که بتوانند نیروهای کلیدی سازمان را حفظ کنند و به جذب متقاضیان شایسته دست بزنند. 
استراتژی‌های جبران خدمت در یک مجموعه از عواملی از قبیل میزان تخصیص بودجه، محدوده حقوق و دستمزدها، بسته‌های مزایا، سیستم مدیریت عملکرد، قوانین جبران خدمت و الزامات قانونی، مدیریت ساختاری و.... متاثر می‌شوند.
نظام جبران خدمت مرسر
نظام جبران خدمت مرسر که به آن مدل p3 نیز گفته می‌شود بر اساس سه المان اصلی تشکیل شده و مواردی از قبیل پرداخت بر اساس پست یا شغل، پرداخت بر اساس فرد یا شاغل و پرداخت بر اساس عملکرد را در بر می‌گیرد. 
طبق این مدل کارکنان در سه مرحله ارزیابی می‌شوند که شامل تعیین زنجیره ارزش شرکت، تعیین اندازه شرکت و ارزشیابی شاغل بر اساس اثر، ارتباطات، نوآوری، دانش و تجربه و ریسک است. 
در این روش کارکنان پست‌های استراتژیک‌تر که نقش مهم‌تری در دستیابی به اهداف مجموعه دارند، امتیاز بالاتری هم کسب خواهند کرد و حقوق و مزایای بیشتری هم خواهند داشت. پس از این مورد بیشترین امتیاز کارکنان به دانش و تجارب، نوآوری‌ها و ارتباطات آن‌ها بستگی دارد. کمترین میزان امتیاز نیز به ریسک تعلق می‌گیرد. 
در این مدل از ماتریس‌های دوبعدی برای امتیازدهی به مشاغل استفاده می‌کنند و برای هر عامل یک ماتریس در نظر می‌گیرند. پس از محاسبه امتیازهای هر پست، امتیاز نهایی محاسبه شده و سطح آن مشخص می‌گردد.

جبران خدمت بر اساس مدل p4 

در روش جبران خدمت بر اساس مدل p4 مولفه‌های position و person ،partnership ،performance محاسبه می‌شوند. در این مدل مولفه پارتنرشیپ و یا مشارکت اولین و مهمترین گزینه محسوب می‌شود و پس از آن فرد یا شاغل، جایگاه شغلی و یا پوزیشن و عملکرد واقع می‌گردد. 
در این روش نیروی انسانی با عضویت در یک سازمان مستحق مولفه مشارکت است و برای او تکالیف قانونی، پرداخت‌ها و هدایای مناسبتی و.... در نظر گرفته می‌شود. دومین مؤلفه، شاغل است و طی آن شایستگی‌های کارکنان مورد بررسی قرار گرفته و طبق آن پرداخت‌ها صورت می‌گیرند. پوزیشن به تاثیر جایگاه شغلی در پرداخت‌ها اشاره دارد و در عملکرد، بخشی از پرداخت‌ها بر اساس عملکرد افراد صورت می‌پذیرد.